Liseli mucitler projeleriyle sorunlara çözüm buluyor

 

Bilim dünyasında kendini göstermek, hazırladıkları projelerle patent alıp sanayide yerini almak için her yıl liseliler yarışıyor. MEF Eğitim Kurumları'nın Eğitim ve Bilimsel Araştırmaları Destekleme Vakfı (EBAV) ile yürüttüğü yarışmada, Türkiye'den 62, dünyadan da 22 ülkeden 26 proje yer aldı. Sağlıklı hücreleri öldürmeyen kemoterapi, kendini temizleyen cam, kir tutmayan kumaş, muhabbet kuşlarının cinsiyetini belirleyen buluşlarla liseliler bilim insanı olma yolunda ilk adımlarını attı. Fizik alanında Özel İzmir Amerikan Koleji, kimya dalında Özel Samanyolu Fen Lisesi, biyoloji kategorisinde Ankara Fen Lisesi birinci oldu.

Liseli mucitler projeleriyle yarıştı. Yaptıkları çalışmalarla sorunlara çözüm bulan, hayatı kolaylaştıracak fikirler ortaya koyan gelceğin bilim adamları, bu yıl da birbirinden ilginç projeler sergiledi. Türkiye'den ise 62 projenin katıldığı yarışmada öğrenciler fizik, kimya ve biyoloji dallarında buluşlarını sergiledi. Fizikte Özel İzmir Amerikan Koleji birinci olurken, kimya dalında Özel Samanyolu Fen Lisesi, biyoloji kategorisinde Ankara Fen Lisesi birinciliğe layık görüldü.

MEF-EBAV Araştırma Projeleri Yarışması'nın açılış konuşmasını yapan MEF Okulları Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Arıkan, gençleri bilimsel projeler üretmeye teşvik etmeyi amaçladıklarını söyledi. Arıkan, "Devletten yardım alarak okudum. Devletin desteğini olmasaydı okuyamazdım, buralara gelemezdim. Devlete borcum var. Elim tuttuğunca, gücüm yettiğince borcumu ödemek için çalışacağım. Daha çok öğrenciye, daha çok insana ulaşmak için uğraşacağım. Düzenlediğimiz bu proje yarışmasına her yıl 500 bin dolar bütçe ayırıyorum. Ama yine de devlete borcumu ödemiş gibi hissetmiyorum. Daha fazlasını yapmalıyım" dedi. Yarışmaya katılımın her yıl arttığını vurgulayan Arıkan, şunları söyledi: "Bilime önem veriyorum. Toplumun ancak bilimsel çalışmalarla ilerleyeceğini düşünüyorum. Yarışmaya yurtdışından öğrenciler de katılıyor. Böylece öğrenciler farklı kültürleri öğreniyor, diğer arkadaşlarıyla fikir alışverişi bulunabiliyor. Fikirlerini uygulama imkanı bulan gençlerin hem yaratıcılıkları, hem de kendine olan güvenleri gelişiyor."

Yarışmada yer alan projelerden birkaçı şöyle:

Dinamo otomobil (Beliz Özgültekin- Özel Kültür Fen Lisesi)
Otomobillerin benzinsiz ve mazotsuz olarak, dinamolardan faydalanarak enerji elde edip çalıştırmayı amaçlayan projede elektrik motorlarından faydalanarak geri dönüşümlü elektrik kazanımı sağlandı.

Sağlıklı hücreleri öldürmeyen kemoterapi (İrfan Can Kaleli, Efe Begar Özel Çakabey Anadolu Lisesi)
Projede kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ve radyoterapinin kanserli hücreleri yok ederken sağlıklı hücreleri de yok etmesi engelleniyor. Sağlık sorunlarının oluşmasını da önleyen proje tedavi süresini de kısaltıyor.

Görme engelliler için ses monitörü ile algılama (Süleyman Döğer, Servet Tüci, Harun Demir-Bursa Polis Koleji)
Proje ile görme engelli insanların, yarasaların ultrason dalgaları yayarak cisimlerin büyüklüklerini, uzaklıklarını ve cinsini algılamasına benzer bir şekilde algılamasını sağlıyor.
Uygulamada çevreden alınan görüntü, ses monitörüne aktarılıyor. Bu sayee çevredeki sessiz cisimler ses çıkartıyormuş gibi algılanıyor.

Hijyenik yatak (Özlem Özkan, Sercan Sertel- Tekirdağ Milli Piyango Fen Lisesi)
Yataklardan insanlara bulaşabilecek hastalıkları azaltabilmek için kısa sürede değiştirilmesi imkanı olmayan yatakları hijyenik hale getirmek amaçlanıyor. Doğal bir sprey ve antibakteriyel film oluşturan öğrenciler, doğal kaynakları kullanarak ucuz, pratik ve hizjenik yataklar geliştiriyor.

7 proje uygulanıyor
20 yıldır yapılan yarışma ile bugüne kadar 7 proje uygulanma ve üretim şansı buldu. Depreme dayanıklı tuğla yapımı, fıstık ağaçlarının bol ve erken meyve vermesini sağlama, bitki köklerinden ucuz boya yapımı gibi projeler çeşitli kuruluşlar tarafından alınarak hayata geçenlerden.